Ulutaş’tan Tarım Politikalarına Sert Eleştiri: “Devletin Sözü Üreticinin Geleceğidir”
İYİ Parti Genel Başkan Başdanışmanı Prof. Dr. Zafer Ulutaş, hububat, fındık ve kuru üzümde açıklanan alım fiyatlarının piyasa koşullarıyla örtüşmediğini belirterek tarım politikalarına yönelik eleştirilerde bulundu. Ulutaş, devlet tarafından açıklanan fiyatların yalnızca bir rakam olmadığını belirterek, “Devletin sözü, üreticinin geleceğidir” mesajı verdi.
İYİ Parti Genel Başkan Başdanışmanı Prof. Dr. Zafer Ulutaş, Türkiye’de tarım sektörünün en önemli sorunlarından birinin üreticinin açıklanan fiyatlara güvenememesi olduğunu savundu. Çiftçinin yüksek maliyetlerle üretim yaptığını belirten Ulutaş, devlet tarafından açıklanan alım fiyatlarının hasat döneminde piyasada karşılık bulmamasının üreticiyi daha da zor durumda bıraktığını ifade etti.
Ulutaş, tarımda sürdürülebilir üretimin sağlanabilmesi için çiftçinin önünü görebilmesi gerektiğine dikkat çekerek, açıklanan fiyatların üretici açısından bir “söz” niteliği taşıdığını söyledi.
“Burada yalnızca bir fiyatlama sorunu yok”
Çiftçiye bir fiyat açıklanmasına rağmen bu fiyatın piyasada karşılık bulmaması halinde yalnızca bir fiyatlama problemi yaşanmadığını belirten Ulutaş, asıl sorunun güven olduğunu dile getirdi.
Tarımda üreticinin toprağından kopmaması için öngörülebilir ve güvenilir bir fiyat politikasına ihtiyaç bulunduğunu kaydeden Ulutaş, çiftçinin mazot, gübre, tohum, ilaç ve diğer girdileri yüksek maliyetlerle karşılayarak üretime başladığını hatırlattı.
Ulutaş, devletin açıklayacağı alım fiyatına üreticinin bu nedenle önem verdiğini belirterek, “Devletin açıkladığı alım fiyatı yalnızca bir rakam değildir. Üreticiye verilmiş bir sözdür” değerlendirmesinde bulundu.
Açıklanan fiyatın hasat döneminde piyasada karşılık bulmaması durumunda yalnızca çiftçinin değil, tüm toplumun zarar göreceğini ifade eden Ulutaş, üretimde yaşanabilecek gerilemenin ithalatı artırabileceğini ve bunun da gıda fiyatlarına yansıyabileceğini söyledi.
Buğday ve arpada fiyat tartışması
Ulutaş, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı fiyatların değerlendirilmesinde, fiyat açıklanmadan önceki piyasa koşullarının da dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Ekmeklik ve makarnalık buğdayda açıklama öncesinde piyasa fiyatlarının yaklaşık 15,10-15,70 TL bandında bulunduğunu ifade eden Ulutaş, TMO tarafından açıklanan fiyatın ise ortalama 16,50 TL seviyesinde kaldığını söyledi.
Arpada ise daha farklı bir tablo oluştuğunu belirten Ulutaş, açıklama öncesinde yaklaşık 14,50 TL seviyesinde bulunan piyasa fiyatına karşılık TMO’nun 12,75 TL fiyat açıkladığını dile getirdi.
Ulutaş ayrıca mayıs ayında 16 TL’nin üzerine kadar çıkan arpa fiyatlarının, açıklamanın ardından piyasada 11 TL’nin altına kadar gerilediğini savundu.
Devletin piyasayı düzenlemek amacıyla açıkladığı fiyatın, bu durumda piyasayı yukarı çekmek yerine aşağı yönlü baskı oluşturduğunu ifade eden Ulutaş, devlet müdahalesinin amacının üreticinin elindeki ürünü daha düşük fiyata satmasına neden olmak değil, piyasayı dengelemek olması gerektiğini söyledi.
Fındıkta üretici ile TMO fiyatı arasında makas
Tarım politikalarındaki sorunların yalnızca hububat ürünleriyle sınırlı olmadığını belirten Ulutaş, Türkiye’nin önemli ihraç ürünlerinden fındıkta da üreticinin benzer bir tabloyla karşı karşıya kaldığını söyledi.
TMO’nun yüzde 50 randıman için belirlediği 245-255 TL/kg seviyesindeki alım fiyatına rağmen serbest piyasadaki fiyatların daha düşük seviyelerde seyretmesini eleştiren Ulutaş, üreticinin pazarlık gücünün zayıfladığına dikkat çekti.
Ulutaş’ın verdiği rakamlara göre eylül ayında serbest piyasa fiyatlarının Giresun’da 205 TL, Ordu’da 180 TL, Trabzon’da ise 180-190 TL bandında bulunduğunu belirtti.
TMO’nun Giresun kalite için açıkladığı 255 TL’lik fiyatla serbest piyasa arasında 45 ila 75 TL arasında fark oluştuğunu ifade eden Ulutaş, bu tablonun üretici açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Kuru üzümde beklenti karşılanmadı
Ulutaş, kuru üzümde de üreticilerin beklentilerinin karşılanmadığını öne sürdü.
TMO’nun bu yıl açıkladığı en yüksek alım fiyatının 100 TL/kg seviyesinde kaldığını belirten Ulutaş, bu rakamın geçen yıl 9 numara kalite için açıklanan 120 TL’nin dahi altında olduğuna dikkat çekti.
Üretici kesiminin 150 TL ve üzerinde bir fiyat beklentisi bulunduğunu belirten Ulutaş, açıklanan rakamın beklentinin oldukça altında kalmasının devlet müdahalesinin üreticiyi koruyacak güçte olup olmadığı sorusunu gündeme getirdiğini söyledi.
Ulutaş, “Devlet piyasaya müdahale ediyorsa, bu müdahale kimin lehine sonuçlanıyor? Üreticinin lehine değilse, sistem yeniden değerlendirilmelidir” ifadelerini kullandı.
“Bu farkı çiftçi ödüyor”
Tarım sektöründeki temel sorunun üretim maliyetleri ile satış fiyatları arasındaki dengesizlik olduğunu belirten Ulutaş, çiftçinin üretime başlamadan önce yüksek maliyetlerle karşı karşıya kaldığını söyledi.
Mazot, gübre, tohum, ilaç, yem, işçilik ve sulama gibi giderlerin üretim aşamasında çiftçinin omuzlarına yüklendiğini belirten Ulutaş, ürünün satış aşamasında ise üreticinin aynı pazarlık gücüne sahip olmadığını ifade etti.
TMO ödemelerinin uzun vadeye yayılması ve prim ödemelerinde yaşanan gecikmelerin de üreticinin elini zayıflattığını savunan Ulutaş, özellikle borcu bulunan veya yeni üretim sezonuna hazırlanmak zorunda olan çiftçinin ürününü bekletemediğini söyledi.
Ulutaş, “Ürününü hemen paraya çevirmek zorunda kalan üretici, çoğu zaman fiyatı belirleyen değil, kendisine sunulan fiyatı kabul eden taraf oluyor. Dolayısıyla bu farkı da çiftçi ödüyor” dedi.
“Sorun yalnızca fiyat değil”
Türkiye’de her hasat döneminde buğday, arpa, fındık ve diğer ürünlerin fiyatlarının tartışıldığını belirten Ulutaş, asıl meselenin çiftçinin gelecek yıl da üretim yapabilmesini sağlayacak bir sistem kurulması olduğunu söyledi.
Tarımın sıradan bir piyasa faaliyeti olarak değerlendirilemeyeceğini ifade eden Ulutaş, tarımın aynı zamanda gıda güvenliği, ekonomik bağımsızlık ve milli güvenlik meselesi olduğunu vurguladı.
Devletin görevinin serbest piyasayı ortadan kaldırmak olmadığını belirten Ulutaş, üreticinin serbest piyasa içerisinde ezilmesini önleyecek adil ve öngörülebilir bir düzen kurulması gerektiğini savundu.
Ulutaş’tan üç maddelik tarım politikası önerisi
Ulutaş, Türkiye’nin her yıl yeniden yaşanan fiyat tartışmalarından çıkabilmesi için kalıcı bir tarım politikası oluşturulması gerektiğini belirterek üç temel öneri sıraladı.
İlk olarak ürün fiyatlarının ekimden önce, gerçek üretim maliyeti ve üreticinin makul kârı dikkate alınarak açıklanması gerektiğini belirten Ulutaş, çiftçinin üretime başladıktan sonra fiyat belirsizliği yaşamaması gerektiğini söyledi.
İkinci olarak devletin açıkladığı fiyatın arkasında durması gerektiğini ifade eden Ulutaş, TMO’nun belirlenen fiyat üzerinden üreticinin elindeki ürünü kotasız ve gereksiz bürokratik engeller olmadan alma güvencesi vermesi gerektiğini savundu.
Üçüncü başlığın ise ödeme sistemi olduğunu belirten Ulutaş, çiftçinin borçlarını ödeyebilmek için ürününü düşük fiyattan tüccara satmak zorunda bırakılmaması gerektiğini söyledi. Alım bedellerinin uzun vadeye yayılmaması ve üreticinin ihtiyacını karşılayacak şekilde zamanında ödenmesi gerektiğini kaydetti.
“Çiftçinin alın teri piyasaya terk edilmemeli”
Türkiye’nin her yıl yeni bir fiyat tartışmasına sürüklenmek yerine üreticiye güven veren kalıcı bir tarım politikasına ihtiyacı olduğunu belirten Ulutaş, çiftçinin tarlasına tohum atarken gelecek yıl ne olacağını bilmesi gerektiğini ifade etti.
Üreticinin “Ürettiğim ürünün karşılığını alabilecek miyim?” endişesi yaşamaması gerektiğini belirten Ulutaş, devletin yalnızca fiyat açıklamakla yetinmemesi, açıkladığı fiyatın arkasında da durması gerektiğini söyledi.
Ulutaş, değerlendirmesini “Devletin açıkladığı fiyat, üretici açısından bir rakamdan ibaret değildir. Devletin sözü, üreticinin geleceğidir” sözleriyle tamamladı.
Türkiye’de “fiyatı açıkladık, gerisini piyasa belirlesin” anlayışından vazgeçilmesi gerektiğini savunan Ulutaş, üreticinin maliyetini, emeğini ve geleceğini güvence altına alan yeni bir tarım politikası kurulması gerektiğini belirterek, “Çiftçi üretmezse Türkiye kazanamaz” mesajı verdi.
