İçindekiler
Yenilenebilir Enerji ve Teknoloji Sistemleri Uzmanı, Yüksek Makine Mühendisi Burhan Gül, Gümüşhane kırsalında genç kadınların üretim ve istihdama katılımının artırılmasının göçle mücadele ve köylerin geleceği açısından kritik olduğunu belirterek, kadın kooperatiflerinden e-ticarete, altyapı yatırımlarından “Gümüşhane Modeli Köye Dönüş” önerisine kadar dikkat çeken çözüm önerileri sundu.
Gümüşhane’de kırsal nüfusun korunması, gençlerin memlekette tutulması ve üretimin sürdürülebilir hale getirilmesi konusunda genç kadınların rolü yeniden gündeme geldi. Yenilenebilir Enerji ve Teknoloji Sistemleri Uzmanı, Yüksek Makine Mühendisi Burhan Gül, özellikle kırsalda genç kadınların üretime ve istihdama daha fazla dahil edilmesinin kentin geleceği açısından stratejik bir konu olduğunu ifade etti.
Bir şehrin geleceğinin yalnızca nüfus büyüklüğüyle değerlendirilemeyeceğini belirten Gül, nüfusun yaş yapısının, üretime katılımının ve gençlerin kendi memleketlerinde gelecek görüp görmediğinin de büyük önem taşıdığını vurguladı.
Gül, 2025 yılında gerçekleştirdiği “Gümüşhane Köylerimizin Sorunları ve Çözüm Önerileri” başlıklı saha araştırmasının kırsalda yaşanan sorunlara ilişkin önemli veriler ortaya koyduğunu belirtti. Araştırmada 87 katılımcının 55 farklı köy ve mahalleyi temsil ettiğini aktaran Gül, su ve sulama, ulaşım, altyapı, internet, ekonomik gelir ve istihdam yetersizliği, tarım ve hayvancılıktaki gerileme ile sosyal hizmet eksikliklerinin öne çıkan sorunlar arasında yer aldığını kaydetti.
Kırsaldaki sorunlar birbirine bağlı
Gül’e göre Gümüşhane kırsalında yaşanan sorunların birbirinden bağımsız değerlendirilmemesi gerekiyor. Su ve sulama sorunlarının üretimi doğrudan etkilediğini belirten Gül, üretimdeki gerilemenin gelir kaybına, gelir kaybının ise gençlerin göç etmesine ve köylerin giderek yaşlanmasına neden olduğunu ifade etti.
Bu zincirin içerisinde genç kadınların özel bir konumda bulunduğuna dikkat çeken Gül, saha araştırmasının doğrudan kadın istihdam oranını ölçmediğini de özellikle belirtti. Araştırmaya katılan 87 kişinin 80’inin erkek, 7’sinin kadın olduğunu aktaran Gül, bu nedenle araştırmadan hareketle kadın istihdamına ilişkin kesin bir oran ortaya koymanın doğru olmayacağını söyledi.
Bununla birlikte saha bulgularının, genç kadınların kırsalda kalmasını ve üretime katılmasını zorlaştıran koşulları açık biçimde ortaya koyduğunu belirten Gül, kadın emeğinin kırsal ekonomide çoğu zaman görünmez kaldığını ifade etti.
Kadın emeği ekonomik değere dönüştürülmeli
Tarım, hayvancılık, arıcılık, ev üretimi ve yöresel ürünlerin hazırlanmasında kadınların önemli bir emek ortaya koyduğunu belirten Gül, ancak üretimin tek başına istihdam anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Ürünün pazara ulaşamaması, emeğin karşılığının alınamaması ve sosyal güvencenin bulunmamasının kadınların yaptığı üretimin sürdürülebilir bir ekonomik faaliyete dönüşmesini engellediğini ifade eden Gül, bu noktada kadın kooperatiflerinin önemli bir fırsat oluşturabileceğini belirtti.
Gümüşhane’nin kuşburnu, bal, süt ürünleri, fasulye, yöresel gıdalar ve el emeği ürünlerinin daha yüksek katma değerle ekonomiye kazandırılması gerektiğini ifade eden Gül, ürünlerin yalnızca üretilip tüketilmemesi gerektiğini vurguladı.
Ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi, markalaştırılması ve daha geniş pazarlara ulaştırılması gerektiğini belirten Gül, farklı köylerde üretim yapan kadınların aynı kooperatif çatısı altında buluşmasının önemli bir ekonomik potansiyel oluşturabileceğini söyledi.
“İnternet yoksa gençler köye dönmüyor”
Gül, kırsal kalkınmanın yalnızca tarımsal üretim üzerinden ele alınamayacağını, internet ve iletişim altyapısının da gençlerin köylerde kalması açısından belirleyici olduğunu ifade etti.
2025 yılındaki saha araştırmasında internet ve iletişim eksikliğinin gençlerin köylere dönüşünü zorlaştırdığını belirten Gül, araştırmaya katılanlardan birinin “Köyümüze gelen gençler internet çekmediği için geri dönüyor” şeklindeki ifadesinin sorunun boyutunu ortaya koyduğunu söyledi.
Genç bir kadına iş imkânı sağlanmasının tek başına yeterli olmayacağını belirten Gül, internet altyapısının bulunmadığı bir ortamda dijital pazarlama faaliyetlerinin yürütülemeyeceğini, kooperatiflerin lojistik desteği olmadan ürünlerini pazara ulaştırmakta zorlanacağını ve sosyal güvence oluşturulmadan üretimin uzun vadede sürdürülebilir hale getirilemeyeceğini kaydetti.
“Genç kadın istihdamı aynı zamanda göçle mücadeledir”
Genç kadınların istihdamının yalnızca kadınlara iş imkânı oluşturulması olarak görülmemesi gerektiğini belirten Gül, konunun aynı zamanda kırsal kalkınma, nüfusun korunması ve göçün önlenmesi açısından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Gül, Gümüşhane’nin her ilçesinden pilot köylerin belirlenerek genç kadınların yerel istihdamını hedefleyen özel bir program hazırlanabileceğini önerdi. Bu kapsamda kadınların üretim alanlarının belirlenmesi, mevcut kooperatiflerin güçlendirilmesi, küçük ölçekli işleme ve paketleme tesislerinin kurulması, e-ticaret ve dijital pazarlama eğitimlerinin verilmesi gerektiğini belirtti.
İnternet ve ulaşımın yanı sıra sosyal alanlar ile çocuk bakım hizmetlerinin de aynı plan içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Gül, kırsal kalkınmanın yalnızca ekonomik desteklerle sınırlı kalmaması gerektiğine dikkat çekti.
“Gümüşhane Modeli Köye Dönüş” önerisi
Uzun vadede “Gümüşhane Modeli Köye Dönüş” gibi kapsamlı bir yaklaşımın ortaya konulabileceğini belirten Gül, konut, iş, üretim, sosyal yaşam ve altyapının birlikte planlanması gerektiğini ifade etti.
Kadın kooperatiflerinin ilçeler arasında bir ağ haline getirilebileceğini belirten Gül, yöresel ürünlerin yanı sıra agro-turizm, ekoturizm ve yenilenebilir enerji gibi alanlarda da kadınların daha fazla yer almasının sağlanabileceğini söyledi.
Genç bir kadının Gümüşhane’de kalmasının yalnızca bir kişinin kentte yaşamaya devam etmesi anlamına gelmediğini vurgulayan Gül, bunun aynı zamanda ailenin, çocukların, yerel esnafın, üretimin ve sosyal hayatın devamlılığı açısından da önemli olduğunu ifade etti.
“Gençlerin köye dönmesi için nasıl bir hayat kurmalıyız?”
Genç kadınların memleketten kopuşunun yalnızca bireysel bir tercih olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Gül, iş, gelir, sosyal güvence, eğitim, ulaşım, internet ve sosyal yaşam gibi birçok faktörün gençlerin kararlarında etkili olduğunu söyledi.
Gül, “Gençler neden köye dönmüyor?” sorusunun yanında artık “Gençlerin köye dönmesi için nasıl bir hayat kurmalıyız?” sorusunun da sorulması gerektiğini ifade etti.
Göçün yönünün değiştirilebileceğini belirten Gül, bunun üretim ve istihdam merkezli bir yaklaşımla mümkün olabileceğini vurguladı. Gül’e göre kadınların üretmesi, gelir elde etmesi ve sosyal güvenceye kavuşması ailelerin memlekette kalmasını desteklerken, bu durum gençlerin köylere yeniden yönelmesinin de önünü açabilir.
Gümüşhane’nin geleceğine ilişkin yapılacak planlamalarda genç kadınların mutlaka merkeze alınması gerektiğini belirten Gül, kırsalda genç kadınları tutacak iş ve yaşam imkânlarının oluşturulmasının yalnızca kadınların değil, bütün Gümüşhane’nin geleceğini güçlendireceğini ifade etti.
