Gümüşhane’deki Roma dönemi garnizonu Satala ile bağlantılı olabileceği değerlendirilen tarihi bir yapı, Trabzon Çömlekçi Mahallesi’nde yapılan kentsel dönüşüm çalışmaları sırasında gün yüzüne çıktı. Yaklaşık 300-400 metre uzunluğunda tonozlu bir su kanalı olarak ortaya çıkan bu eser, Türkiye’de benzeri bulunmayan nadir bir Roma mühendisliği örneği olarak arkeologların ilgisini çekiyor.
Keşif, hem Trabzon’un hem de Gümüşhane’nin Roma dönemine dair bilinmeyen yönlerini gün ışığına çıkarırken, Satala’daki askeri garnizonla olası bağlantısı tarihi önemi daha da artırıyor.
Trabzon’da yürütülen kentsel dönüşüm çalışmaları sırasında, Roma dönemine ait yaklaşık 300-400 metre uzunluğunda tonozlu bir su kanalı keşfedildi. Uzmanlar, yapının mimari ve yapısal özelliklerinin Türkiye’de benzeri olmayan nadir bir arkeolojik değer olduğunu belirtti.
Kentsel Dönüşüm Kazısı Sürpriz Keşif Getirdi
Çömlekçi Mahallesi’nde gerçekleştirilen kentsel dönüşüm çalışmaları sırasında ortaya çıkan yer altı kanalı, Arafilboyu sapağından sahil yoluna ve eski Trabzon Limanı sahasına kadar uzanıyor. Kanalın yaklaşık 2 metre genişliğinde ve 2 metre yüksekliğinde olduğu, ortasında 1,20 metre genişliğinde su kanalı ve yanlarında 50-60 santimetrelik yürüme alanları bulunduğu tespit edildi.
AFAD ekiplerinin gaz ölçümleri yapmasının ardından Trabzon Müze Müdürlüğü ve Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) akademisyenlerinden oluşan heyet tünelde detaylı incelemeler gerçekleştirdi.
Roma Mühendisliğinin İzleri
KTÜ Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Yavuz, kanalın Traianus ve Hadrianus dönemlerine işaret ettiğini söyledi. Tonoz yapısının tamamen Roma ölçülerinde nitelikli taş işçiliğiyle inşa edildiğini belirten Yavuz, kanalın bazı bölümlerinde günümüzde kanalizasyon olarak kullanıldığını ifade etti.
Kanalın kırık ve bükümlü hatlarının suyun hızını azaltma amacıyla tasarlandığı, tabanındaki basamakların ise suyun akışını kontrol etmek için yapılmış olabileceği ifade edildi.
Türkiye’de Eşi Benzeri Yok
Uzmanlar, Türkiye’de benzer yapının yalnızca Smyrna Antik Kenti ve İstanbul’da bulunduğunu, Trabzon’daki su kanalının ise Türkiye’de başka bir örneğinin olmadığını belirtti. Kanalın özgün yapısının korunması ve birinci derece arkeolojik eser olarak tescil edilmesi gerektiği vurgulandı.
Trabzon’un Su Kanalı Satala’ya Bağlanabilir Mi?
Araştırmacılar, kanalın Gümüşhane’deki Roma dönemi garnizonu Satala ile olası bir bağlantısına dikkat çekiyor. Kanalın, dönemin askeri ve liman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa edilmiş olabileceği ifade ediliyor. Bu keşif, Trabzon’un Roma döneminde daha yoğun bir yaşam alanı olduğuna dair bilgilerimizi güçlendiriyor.
Prof. Dr. Yavuz, “Kanalın çevresinde yapılacak kurtarma kazılarıyla Satala ve bölgedeki diğer antik yapılarla bağlantısı netleşebilir. Bu alan, turizme kazandırılması gereken önemli bir keşif” dedi.
