Prof. Dr. Emre Aslan’dan Gümüşhane’de Yapay Zeka ve Dijital Manipülasyon Uyarısı
Emre Aslan, Gümüşhane’de katıldığı programda dijital dünyanın görünmeyen yüzünü anlattı. İlim Yayma Cemiyeti Gümüşhane Şubesi tarafından düzenlenen “Şehir Sohbetleri” programında konuşan Aslan, vatandaşların günlük hayatta maruz kaldığı reklamların artık tesadüf olmadığını belirterek, “Evde bir ürün hakkında konuşuyorsunuz, birkaç dakika sonra telefonunuzda onun reklamı çıkıyor. Çünkü dijital sistem sizi sürekli takip ediyor” dedi.
Reklamlar Artık Sadece Reklam Değil
Gümüşhane’de Nihal Atsız Kültürevi’nde yoğun katılımla gerçekleştirilen programda moderatörlüğü Dr. Öğr. Üyesi Bülent Bal yaptı. Dijitalleşmenin insan psikolojisi üzerindeki etkilerine dikkat çeken Prof. Dr. Aslan, reklam sektöründeki yıllara dayanan tecrübelerini paylaşarak günümüzde markaların insanların davranışlarını yönlendirebildiğini söyledi.
Reklam ajanslarında stratejik planlamacı olarak görev yaptığı dönemlerden örnekler veren Aslan, tüketicilerin yalnızca alışveriş alışkanlıklarının değil, duygularının ve günlük yaşam rutinlerinin de analiz edildiğini ifade etti.
“İnsanların ne yiyip içtiğinden hangi saatte uyuduğuna kadar her detay inceleniyordu. Çünkü reklam sektörü artık ürün değil, insan zihni yönetiyor” diyen Aslan, dijital çağda reklamların görünenden çok daha güçlü bir manipülasyon aracı haline geldiğini savundu.
“Günde 60 Bin Reklam Mesajına Maruz Kalıyoruz”
Konuşmasında çarpıcı rakamlar paylaşan Aslan, sosyal medya ve akıllı cihazlarla birlikte insanların reklam bombardımanı altında yaşadığını söyledi.
2005 yılında bir insanın günlük yaklaşık 10 bin reklam mesajına maruz kaldığını belirten Aslan, bugün bu sayının 50-60 bine ulaştığını ifade ederek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bir fotoğrafın üzerinde saniyenin onda biri kadar durmanız bile sistem tarafından analiz ediliyor. Siz daha evde ‘Acaba ayakkabı mı alsam?’ diye düşünürken, telefonunuz karşınıza beyaz ayakkabı reklamı çıkarıyor.”
“Telefonlar Dinliyor Mu?” Tartışmasına Dikkat Çeken Örnek
Prof. Dr. Aslan’ın anlattığı bir üniversite anısı ise salonda dikkat çekti. 2014 yılında öğrencileriyle yaptığı bir deneyi aktaran Aslan, sınıfta yalnızca bahis siteleri hakkında konuştuklarını, ders sonunda bazı öğrencilerin telefonlarına bahis reklamları geldiğini söyledi.
Aslan, “Telefonlar masadaydı. Yaklaşık 15 dakika bahis siteleri hakkında konuştuk. Ders sonunda 7-8 öğrencinin cihazına bahis reklamları düştü. Bu durum dijital ayak izimizin sürekli takip edildiğinin göstergesi” ifadelerini kullandı.
“Medya ve Markalar İnsanların Gündemini Belirliyor”
Dijital dünyada markaların toplum algısını yönlendirdiğini söyleyen Aslan, medya kuruluşlarının ekonomik bağımlılık nedeniyle büyük reklam verenleri eleştiremediğini ileri sürdü.
“Medya insanların ne düşüneceğini değil, ne hakkında düşüneceğini belirler” diyen Aslan, büyük markaların reklam bütçeleriyle toplumsal hafızayı yönlendirebildiğini ifade etti.
Yapay Zeka Uyarısı: “İnsanlar Aklını Yazılımlara Kiralıyor”
Konuşmasının önemli bölümünü yapay zekaya ayıran Aslan, özellikle gençlerin düşünme alışkanlığını kaybetmeye başladığını savundu.
Öğrencilerin ödevlerini yapay zekaya hazırlattığını belirten Aslan, “Bir öğrencime ödevindeki yanlış veriyi söylediğimde bana ‘Hocam bunu yapay zekadan aldım, yanlış olamaz’ dedi. İnsanlar artık kendi hafızasına değil, dijital sistemlere güveniyor” şeklinde konuştu.
Aile İçi İletişimden Dijital Esarete
Programda aile yapısındaki değişimlere de değinen Aslan, geçmişte kültürel aktarımın dede ve nineler aracılığıyla sağlandığını, bugün ise bu boşluğun telefonlar ve sosyal medya tarafından doldurulduğunu söyledi.
“Eskiden çocuklarla büyükler arasında güçlü bağ vardı. Şimdi aynı masada herkes telefona bakıyor” diyen Aslan, dijitalleşmenin aile içi iletişimi de zayıflattığını dile getirdi.
