Türkiye genelinde giderek büyüyen sanal kumar ve bahis bağımlılığı, artık büyük şehirlerin ötesine geçerek Gümüşhane gibi küçük Anadolu şehirlerinde bile yaygın şekilde görülmeye başlandı. Özellikle gençler arasında hızla yayılan bu bağımlılık türü konusunda uzmanlar peş peşe uyarılar yaparken, emniyet birimleri de yasa dışı bahis ve sanal kumar ağlarına yönelik operasyonlarını artırıyor. Nitekim geçtiğimiz günlerde Gümüşhane ve Kayseri merkezli gerçekleştirilen operasyonlarda milyonlarca liralık yasa dışı bahis ağı deşifre edilmiş, çok sayıda kişi hakkında işlem yapılmıştı. Uzmanlar ise dijital çağın bu sinsi bağımlılığına karşı toplumun daha bilinçli olması gerektiğine dikkat çekiyor.
Dijital çağda büyüyen ruh sağlığı sorunu
Uzmanlara göre kumar ve sanal bahis bağımlılığı günümüzde yalnızca ekonomik kayıplarla sınırlı kalmayan, psikolojik, sosyal ve ailevi sonuçları olan ciddi bir ruh sağlığı sorunu olarak öne çıkıyor. Özellikle dijital teknolojilerin hayatın ayrılmaz bir parçası haline gelmesiyle birlikte kumar davranışının fiziksel mekânlardan çevrim içi ortamlara taşınması, bağımlılık riskini önemli ölçüde artırıyor.
Sanal bahis kumar bağımlılığını tetikliyor
İstanbul Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalından Dr. Öğr. Üyesi Zuhal Doğan Bektaş, Yeşilay Haftası kapsamında yaptığı değerlendirmede sanal bahis ve kumar bağımlılığının günümüzde en önemli sosyal sorunlardan biri haline geldiğini belirtti.
Son dönemde psikiyatri başvurularında ve toplumsal tartışmalarda artış yaşandığını ifade eden Bektaş, “Kumar ve özellikle sanal bahis bağımlılığı artık bireysel bir alışkanlığın ötesinde önemli bir toplumsal ruh sağlığı sorunu haline gelmiştir” dedi.
Yetişkin nüfusun yüzde 1–3’ünde görülüyor
Dijital araçların yaygınlaşmasının bağımlılık riskini artırdığını vurgulayan Bektaş, araştırmaların yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 1 ila 3’ünde klinik düzeyde kumar oynama bozukluğu geliştiğini ortaya koyduğunu söyledi. Riskli kumar davranışlarının ise toplumun çok daha geniş bir kesimini etkilediğine dikkat çekildi.
Beynin ödül sistemi bağımlılığı tetikliyor
Kumar ve sanal bahis bağımlılığının temelinde beynin ödül ve motivasyon sistemlerinin bulunduğunu belirten Bektaş, özellikle belirsiz ödül mekanizmasının bağımlılığın gelişmesinde önemli rol oynadığını ifade etti.
Bektaş, “Kişinin ne zaman kazanacağını öngörememesi yani değişken oranlı pekiştirme mekanizması dopamin salınımını artırarak davranışın tekrar edilmesini güçlendirir. Bu durum bağımlılık gelişimi açısından oldukça güçlü bir öğrenme modelidir” diye konuştu.
Çevrim içi sistemler bağımlılığı hızlandırıyor
Sanal bahis ve kumar bağımlılığının temelde aynı mekanizmaya dayandığını belirten Bektaş, çevrim içi sistemlerin bazı özelliklerinin bağımlılığı daha hızlı geliştirdiğini söyledi.
Cep telefonları üzerinden günün her saatinde erişilebilir olması, sonuçların çok hızlı öğrenilmesi ve bahis döngüsünün sürekli tekrar etmesi nedeniyle kişinin davranışı durdurmasının zorlaştığını belirten Bektaş, çevrim içi kumar oynayan bireylerde problemli kumar davranışı gelişme riskinin daha yüksek olabildiğini dile getirdi.
Psikiyatrik sorunlarla birlikte görülüyor
Araştırmaların kumar bağımlılığı olan bireylerin önemli bir bölümünde depresyon ve anksiyete gibi psikiyatrik sorunların da bulunduğunu gösterdiğini belirten Bektaş, klinik örneklemlerde bu oranların yüzde 40–60 seviyelerine ulaşabildiğini söyledi.
Bu nedenle kumar davranışının çoğu zaman bireylerin stresle veya olumsuz duygularla baş etme yöntemi haline gelebildiği ifade edildi.
Gençler daha büyük risk altında
Uzmanlara göre bazı bireyler kumar ve bahis bağımlılığı açısından daha yüksek risk taşıyor. Genç yaşta kumar içerikleriyle karşılaşmak, dürtüsellik ve risk alma eğiliminin yüksek olması, ekonomik stres ve hızlı kazanç beklentisi önemli risk faktörleri arasında yer alıyor.
Özellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan bireylerde ödül arayışının daha güçlü olması nedeniyle bağımlılık riskinin arttığı belirtiliyor.
Sosyal medya ve dijital platformlar etkili
Sosyal çevrede kumarın normalleştirilmesi, spor müsabakalarıyla bahis içeriklerinin ilişkilendirilmesi ve dijital platformların teşvik edici yapısı da bağımlılığın artmasında etkili faktörler arasında gösteriliyor.
Genç yetişkinlerin çevrim içi ortamlarda daha fazla zaman geçirmesi de bağımlılık gelişimini artıran önemli bir çevresel faktör olarak değerlendiriliyor.
Erken destek kronikleşmeyi önlüyor
Uzmanlara göre kumar ve sanal bahis bağımlılığı tedavi edilebilir ruhsal bozukluklar arasında yer alıyor. Bilişsel Davranışçı Terapi gibi psikoterapi yöntemleri kişinin hatalı düşünce kalıplarını fark etmesine ve dürtü kontrolünü güçlendirmesine yardımcı oluyor.
Bektaş, erken dönemde profesyonel destek alınmasının bağımlılığın kronikleşmesini önleyen en önemli faktörlerden biri olduğunu vurguladı.
