TÜHAK Başkanı Eyyüp Demirel, Ramazan ayı içerisinde artan kırmızı et fiyatlarına ilişkin yaptığı açıklamada, fiyat artışlarının yalnızca perakende esnafa yüklenemeyeceğini belirterek, asıl sorunun üretim planlaması ve hayvan sağlığı politikalarında olduğunu vurguladı.
Ramazan ayı devam ederken kırmızı et fiyatları yeniden kamuoyunun en çok konuşulan başlıklarından biri haline geldi. Gümüşhane ve ilçelerinde yapılan piyasa araştırmalarında, Doğu Anadolu’dan temin edilen kemiksiz ve yaklaşık yüzde 15 yağ oranına sahip kuşbaşı etin kilogram alış fiyatının ortalama 700 TL seviyelerinde olduğu ifade edildi. Ancak tartışmanın yalnızca alış fiyatı üzerinden yürütülmesinin eksik bir değerlendirme olacağı kaydedildi.
Kasap Esnafının Sabit Gideri 95 Bin TL’yi Aşıyor
Demirel, Gümüşhane merkezde özellikle Atatürk Caddesi gibi ticari yoğunluğu yüksek bölgelerde faaliyet gösteren bir kasap işletmesinin sabit giderlerine dikkat çekti. Aylık kira bedelinin yaklaşık 70 bin TL, bir çalışanın işverene toplam maliyetinin ise net ücret, SGK primi ve vergiler dahil yaklaşık 25 bin TL seviyesinde olduğu belirtildi. Böylece yalnızca kira ve personel giderinin aylık ortalama 95 bin TL’ye ulaştığı ifade edildi.
Perakende satışta kemik ayrımı, fire oranı, nakliye, enerji ve diğer işletme masrafları da dikkate alındığında kilogram başına ortalama 120 ila 160 TL brüt marj üzerinden yapılan hesaplamaya göre, bir işletmenin sadece sabit giderlerini karşılayabilmesi için aylık yaklaşık 600 kilogram satış yapması gerektiği kaydedildi. Bu da günlük ortalama 20 kilogramın üzerinde satış anlamına geliyor. Bu tablo karşısında tüketiciye yansıyan fiyat artışının yalnızca esnafa yüklenmesinin gerçekçi olmadığı vurgulandı.
“Kombina Fiyatı ile Tezgâh Fiyatı Aynı Değildir”
Açıklamada kamuoyunda sıkça yapılan bir karşılaştırmaya da açıklık getirildi. Ulusal Kırmızı Et Konseyi tarafından açıklanan fiyatların peşin ödeme esasına dayalı karkas, yani bıçak çıkış fiyatları olduğu ve büyük ölçekli alımları ifade ettiği hatırlatıldı. Perakende satışta ise vadeli alım, küçük miktarlı tedarik, nakliye giderleri, fire oranı, kemik ayrımı ve işletme masrafları nedeniyle fiyatların artmasının doğal olduğu belirtildi.
Aynı il sınırları içerisinde dahi, örneğin Kelkit ile Gümüşhane merkez arasında kira seviyesi, satış hacmi ve rekabet koşullarına bağlı olarak fiyat farklılıklarının oluşabileceğine dikkat çekilerek, toptan karkas fiyatı ile tezgâh fiyatının doğrudan kıyaslanmasının sağlıklı olmadığı ifade edildi.
Asıl Sorun: Üretim Planlaması ve Hayvan Sağlığı Politikaları
Demirel, et fiyatlarındaki dalgalanmanın temelinde yapısal sorunların bulunduğunu belirterek, şap hastalığıyla mücadelede yaşanan aksaklıklar, hayvan sevkiyatında dönemsel kısıtlamalar, kesim arzındaki daralma ve üretim planlamasındaki yetersizliklerin piyasayı doğrudan etkilediğini dile getirdi. Hayvancılıkta sürdürülebilir üretim modeli güçlendirilmeden yalnızca perakende fiyatlar üzerinden yürütülen tartışmaların kalıcı çözüm üretmeyeceği vurgulandı.
TÜHAK’tan Çözüm Çağrısı
TÜHAK tarafından yapılan açıklamada, şap hastalığıyla mücadelede şeffaf ve takvime bağlı bir aşılama programının hayata geçirilmesi gerektiği, Ramazan ayı içerisinde üretici–esnaf–tüketici dengesini gözeten bölgesel maliyet analizlerinin yapılmasının önem taşıdığı ifade edildi. Ayrıca küçük esnaf üzerindeki yüksek kira ve vergi yükünün gıda fiyatlarına etkisinin dikkate alınması ve fiyat tartışmalarının yalnızca “fırsatçılık” söylemi üzerinden değil, üretim ve maliyet yapısı çerçevesinde ele alınması gerektiği belirtildi.
Ramazan sofralarının huzurla kurulabilmesi için günü kurtaran değil, üretimi güçlendiren politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini belirten Demirel, TÜHAK olarak hem üreticinin hem tüketicinin yanında olmaya ve yapısal sorunları dile getirerek çözüm önerileri sunmaya devam edeceklerini kaydetti.
